Patterns in Nature – Peter S. Stevens

Το «Patterns in Nature» (Μοτίβα στη φύση) του Peter S. Stevens, σε επιμέλεια του Γιάννη Παπαδόπουλου, αποτελεί ένα βιβλίο που προκύπτει μέσα από ένα άλλο βιβλίο, και όχι απλώς έναν επανασχεδιασμό μιας υπάρχουσας έκδοσης. Είναι το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας διαπραγμάτευσης των ιεραρχιών περιεχομένου του ομώνυμου βιβλίου του Peter S. Stevens —το οποίο κυκλοφόρησε τη δεκαετία του 1970— με στόχο την ανάδειξη της επικαιρότητάς του και την επανέκδοσή του τη δεκαετία του 2020. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με δύο βιβλία —ένα παλιό και ένα νέο— τα οποία συνυπάρχουν τυπωμένα το ένα πάνω στο άλλο, καθώς και με τον ίδιο τον χώρο/αντικείμενο του βιβλίου που τα φιλοξενεί.

Πρόκειται για ένα πείραμα πάνω στη μορφή του βιβλίου, το οποίο αμφισβητεί τις καθιερωμένες αντιλήψεις για τον σχεδιασμό, τη διαχείριση του περιεχομένου και τις μεθόδους εκτύπωσης. Ο χώρος του βιβλίου συγκροτείται από τρία επίπεδα: το πρώτο περιλαμβάνει τις σελίδες του παλιού βιβλίου με τον αρχικό τους σχεδιασμό. Το επόμενο επίπεδο αποτελείται από το νέο βιβλίο, το οποίο παρέχει χώρο στις πρωτότυπες εικόνες να αναπτυχθούν και να αποκαλύψουν τις λεπτομέρειές τους, συνοδευόμενες από κείμενο που ρέει ελεύθερα, απαλλαγμένο από τους αυστηρούς περιορισμούς της σχέσης κειμένου-εικόνας. Ανάμεσα στα δύο προαναφερθέντα επίπεδα παρεμβάλλεται ένα τρίτο, ένας ενδιάμεσος χώρος. Για τον λόγο αυτό, κρίθηκε απαραίτητος ο καθορισμός ενός συγκεκριμένου συστήματος εννοιολογικών αποφάσεων με αντίστοιχες σχεδιαστικές προεκτάσεις. Σταδιακά διαμορφώθηκε ένα πλέγμα κανόνων, επιτρέποντας στα τρία επίπεδα να συνθέσουν αυτόνομα ένα αισθητικό αποτέλεσμα.

Προκειμένου να επιτευχθεί η διαφοροποίηση μεταξύ των επιπέδων με τη μέθοδο της εκτύπωσης offset, το βιβλίο τυπώθηκε σε χαρτί ivory με ανάγλυφη υφή (grainy paper). Αρχικά τυπώθηκε το παλιό βιβλίο, ενώ στη συνέχεια προστέθηκε ένα λευκό φόντο που προετοίμασε τον χώρο για το νέο βιβλίο, το οποίο τυπώθηκε από πάνω. Το νέο βιβλίο διατηρεί τις αναλογίες του παλιού, αλλά σε μεγαλύτερο μέγεθος. Ο χώρος ανάμεσα στο παλιό και το νέο βιβλίο λειτουργεί ως μια σημασιολογική ζώνη «μαυρίσματος» (blacked-out space). Στο νέο βιβλίο, η προσοχή εστιάζει στην ιδιαίτερη αισθητική —που παραπέμπει σε παλαιότερες εποχές— των ασπρόμαυρων εικόνων με την έντονη υφή (κόκκο) του πρωτότυπου έργου. Οι εικόνες αυτές καταλαμβάνουν τον εκτυπωτικό χώρο, περιοριζόμενες μόνο από τα φυσικά όρια της σελίδας και όχι από τις επιλογές του σχεδιαστή. Το κείμενο ανατυπώνεται και διατηρεί υποστηρικτικό ρόλο, διατηρώντας μια «λειτουργική» παρουσία.

Ένα στοιχείο που αξίζει να επισημανθεί είναι ο τρόπος πλοήγησης στο βιβλίο. Δεδομένου ότι οι αριθμοί σελίδων του παλιού βιβλίου εμφανίζονται παράλληλα με εκείνους του νέου, η ασύμμετρη τοποθέτηση των στοιχείων του νέου βιβλίου δημιουργεί μια διακριτή διαφοροποίηση μεταξύ τους. Οι αριθμοί των σχημάτων εμφανίζονται διακριτικά μέσα στο κείμενο, χωρίς να αντιστοιχούν αυστηρά στις εικόνες. Οι αριθμοί των εικόνων έχουν σταθερή θέση στο πάνω μέρος της σελίδας.

Το εξώφυλλο αποτελεί ξυλογραφία φιλοτεχνημένη από τον καλλιτέχνη, ενώ το οπισθόφυλλο περιλαμβάνει τις μικρογραφίες των εικόνων του πρωτότυπου βιβλίου, όπως αυτές εμφανίζονται στην οθόνη.

Το βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά από τις Εκδόσεις Omblos το 2021, σε τρία αντίτυπα τυπωμένα με την τεχνολογία Indigo Press, στο πλαίσιο του προγράμματος «Expert Class Book Design» του Ινστιτούτου Τυπογραφίας Plantin στην Αμβέρσα του Βελγίου.

Ο Γιάννη Παπαδόπουλος ζει και εργάζεται στην Πάτρα.

Σχεδιασμός: Γιάννης Παπαδόπουλος

Μέγεθος: 210×280 χιλ.
Σελίδες: 408, εκτύπωση UV με λευκό μελάνι
Μαλακό εξώφυλλο
Γλώσσα: Αγγλικά
Έκδοση: 120 αντίτυπα

Συνέκδοση με Big black mountain the darkness never ever comes

2025

ISBN: 978-618-5204-16-7